صدر المتوهمین

کلاه‌قرمزی به سعی صدرالمتوهمین

چهارشنبه, ۱۰ تیر ۱۳۹۴، ۱۲:۲۶ ق.ظ

پسرخاله

کارکتری که سلوک فردی‌اش به تمامیت دائرمدار مرام و معرفت و فتوت و جوان‌مردی
و عیاری بود و از این زاویه به نحوی نسبت ما با عهد کهن رو یادآوری می‌کرد.

درباره‌ی عمق استراتژیک شباهت‌هاش به پوریای ولی و سیدحسن رزاز و قیدار،

حرف‌هایی هست برای نگفتن، که هرگز سر به ابتذال گفتن فرود نمیاره      .

پسرخاله تراکم و تبلور و نماینده و نمودار سنت پهلوانی ایرانه.

از معامله با زمین استعفا میده. با منفعت‌طلبی قهر می‌کنه. از روی «خود»ش رد میشه

و با به فنا دادن خودش، پل می‌سازه برای رسیدن بقیه. رستگاری سایرین.              

گرامی‌داشت پسرخاله، تغذیه‌ی جوان‌مردی و تقویت لوتی‌گری و پاسداشت پاک‌بازیه.

 

پسرعمه زا

فهم پسرعمه‌زا و هم‌دلی و هم‌داستانی باهاش کار ساده‌ای نیست.

چون هیچ‌کس رو به گم‌خونه‌ها و پستوخونه‌های روحش راه نمی‌ده.

اگه با نگاه نقادانه مجموعه رو دیده باشی حکمن تصدیق می‌کنی که:

پای ثابت اغلب خراب‌کاریا، پسرعمه‌زاس. 

متهم اصلی عموم آشفتگی‌ها و نابسامانی‌‌ها. غالبن در معرض ملامت آقای مجری و بقیه.

بار خل ‌و‌چل بازیای مجموعه رو دوش پسرعمه‌زاس. یه خنگول خر.  

برخلاف پسرخاله، سند هیچ‌ کار نیکویی تو این مجموعه به اسمش نخورده.      

اهل اباحه و بی‌خیال سرزنش غیر. خلاصه که هو الذی لا یُظهر خیراً و لا یُضمر شراً.

پسرعمه‌زا من رو یاد تلفیق موفقی از ملامتی‌‌ها و عقلاءالمجانین‌ می‌اندازه.

بی‌پروا بگم ردپای پیران خراسان رو در این مجموعه دیدم.

همون‌طور که پسرخاله حسب ایثار افراطی و لوتی‌گری و فتوت و مروت و مدارا با خلق،

یادآور نوح عیار نیشابوری‌ه؛

پسرعمه‌زا هم نموادر مرام ملامتی‌گریِ حمدون قصار در عصر ماست.

مقایسه‌ی علو شخصیت پسرخاله و پسرعمه‌زا ساده نیست اما اگه به لطایف ارباب طریقت

رجوع کنیم می‌بینیم که ابن‌عربی و سید حیدر آملی و هجویری و سُلَمی،

تمجید و تعریف‌های تکان‌دهنده‌ای از اهل ملامت کردن. وانگهی هجویری گفته بود      :

«هیچ کس از مقربان و کروبیان و روحانیان را این درجه نبوده.

مخصوص‌اند این طایفه از ثقلین به اختیار کردن ملامت تن از برای سلامت دل.»

البت تکمیل می‌کنه که:

«نزدیک من طلب ملامت عین ریا بود و ریا عین نفاق«.

یعنی گفتن از ملامتی‌گری خودش حجاب ملامتی‌گریه.

و هیچ ملامتی، واقعی استشعاری نسبت به ملامتی بودن خودش نداره. کماقال کدکنی.

روزبهان که اصن میگه حق تعالی، بر من، در صورت پیری ملامتی تجلی کرد.

دیگه راس و دوروغش با راوی.

سُلَمی پایگاه اینا رو تو قرب، به مقام رسول(ص) در لحظه‌ی وصول به قاب قوسین

تشبیه می‌کنه. خلاصه که قول احمد غزالی:

این کوی ملامت است و میدان هلاک / وین راه مقامران بازنده‌ی پاک

مردی باید قلندری، دامن چاک / تا برگذرد، عیاروار و ناباک.

آقایی قوچ

پسرخاله بر مدار فتوت و مروت و پسرعمه‌زا بر محور ملامتی‌گری آنالیز شد اما مایلم

برای تحلیل و تفسیر کارکتر قوچی، از تپش‌های روحی خراسان بزرگ فاصله بگیرم

و شخصیت قوچی رو در دل تجدد و در برخورد با مدرنیته تبیین کنم. به چه کیفیت؟

به قصه‌های قوچی دل دادین؟ قهرمان قصه‌های قوچی رو بررسی کردین؟

سرانجام و فرجام داستانای قوچی رو دیدین؟ تو قصه‌های قدیم،

«از هزار و یک شب گرفته تا مثنوی معنوی و سلامان و ابسال،

قصه‌، ماده‌ی یه غایت معنوی‌ه.

قهرمان‌ها توی قصه‌های قدیمی، یا جوون‌مردن یا عاشق یا عارف یا پاک‌باز.

خلاصه به حرمت خلیفة‌اللهی‌ه که نقش اول  .قصه و قهرمان داستان میشن

 اما توی تجدد می‌بینی که شخص اول داستان به صرف انسان بودن و به نفس آدم بودن،

بدون داشتن فضیلتی، شخصیت محوریِ قصه میشه * «.

این‌جا‌ها عمومن عقیم‌بودگیِ آینده رو می‌بینی که ردپاش تو قصه‌های قوچی هم

_ اگرچه کم‌رنگ _ پیداست.      

توی قصه‌های قوچی، زنبور عسل در هزارتوی کندو ول می‌تابه یا مثلن

گرگ می‌افته تو چاه و یهویی تموم میشه قصه.

که اینا همه، کنایتی از وضع نیست‌انگاره.

اما توی کلیله و دمنه، داستان اون مرغایی که به طمع دونه در دام صیاد می‌افتن

و بعد به رهبری طوقی و در سایه‌ی دعوتش به اتحاد آزاد می‌شن رو همه خوندین حکمن.

اینه قصه. 

دام، فتنه‌اس. اما با هم‌افزایی و اتحاد نفوس در سایه‌ی نَفْس و نَفَس بی‌دارْدلی،

میشه ازش رها شد. بعون الله                       .

  • صدر المتوهمین

نظرات  (۰)

هیچ نظری هنوز ثبت نشده است

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی